Interio

پژوهشگاه علوم غدد و متابولیسم دانشگاه علوم پزشکی تهران

قطب علمی منتخب کشور، همکار سازمان بهداشت جهانی در پژوهش، آموزش، و مدیریت استئوپروز و دیابت
نقشه سایت   En   Fr

1389/04/08 | ایجاد کننده: 62

کاربرد ذرات نانو نقره در آسیب های پوستی

پوست بدن نقش مهمی در هموستاز و پیشگیری از تهاجم میکروارگانیسم ها ایفا می کند. در صورت آسیب پوستی پوشاندن سریع محل زخم با پانسمان امری ضروری است. در حال حاضر سه نوع پانسمان زخم وجود دارد:پانسمان بیولوژیک ، پانسمان سنتتیک و پانسمان بیولوژیک-سنتتیک. پوست مشتق شده از گونه یکسان از موجود مورد بررسی و نیز پوست خوک از جمله پانسمان های بیولوژیکی می باشند که کاربرد بالینی شایعی دارند اگرچه برخی از مضرات آنها از جمله دسترسی محدود، ناهمگونی شدید، چسبندگی ضعیف و احتمال خطر آلودگی گزارش شده است. پانسمان های سنتتیک پایداری بالا با حداقل احتمال ایجاد واکنش های التهابی را داشته و تقریباً خطر انتقال پاتوژن را ندارند. در سالهای اخیر تحقیقات بر پانسمان های بیولوژیک-سنتتیک متمرکز شده که از دو لایه حاوی مواد بیولوژیک و پلیمر تشکیل شده است. هر سه نوع پانسمان زخم کاربردهای بالینی فراوانی دارند، اگرچه هیچ کدام بدون عیب نبوده و هریک مضراتی دارد. حفظ محیط مرطوب در محل زخم،ایجاد تهویه هوا، ممانعت از انتقال میکروارگانیسم ها و حذف ترشحات زخم از جمله ویژگی های پانسمان ایده آل است. همچنین پانسمان باید سمی و آلرژی زا نبوده و به راحتی و بدون ایجاد آسیب در محل زخم هنگام تعویض پانسمان جدا شود و از مواد زیستی قابل دسترس نیازمند به حداقل فرایند قابل تولید باشد و نیز خواص ضد میکروبی داشته و باعث تسهیل در بهبود زخم گردد. اخیراً چندین گروه تحقیقاتی با سنتز و تغییر مواد زیستی پانسمان های جدیدی را ارائه نموده اند. نانوتکنولوژی به طور ناگهانی در قرن بیست پدید آمد و شاخه ای از علم است که به کاربرد اتم ها و مولکولها در مقیاس نانو (اغلب 100 نانومتر یا کمتر) اختصاص دارد. از جمله خصوصیات منحصر به فرد ذرات نانو دارا بودن نسبت بالای سطح به حجم، سطح فعال چند مرکزی و برهمکنش های سطحی بالا می باشد. امیدوارکننده ترین زمینه کاربردهای جدید نانوتکنولوژی علاوه بر شیمی و فیزیک در علوم پزشکی است. اگرچه تاکنون محصولات نانو کمی با اهداف درمانی تولید شده است. از جمله کاربردهای اولیه ذرات نانو در علم پزشکی می توان به القاء تکثیر هپاتوسیت ها با غیر متحرک کردن آنها روی کلویید طلا در مقیاس 24 نانومتر در سال 2004 اشاره نمود. همچنین کشت کراتینوسایت ها بر روی فیبرهای نانو کلاژن گزارش شده است. برخی از تجهیزات پزشکی حاوی ذرات نانو از جمله پانسمان زخم تولید شده است. ایمنی زیستی ذرات در مقیاس نانو موضوع مورد توجه برخی بررسی ها شده است و گزارشات ضد و نقیضی ارائه شده است. از جمله پانسمان های زخم مورد بررسی ترکیب ذرات نانو نقره با ترکیبات دیگر زیستی است که برای درمان زخم های عمیق کاربرد دارد. از جمله عمده ترین محصولات نانو، ذرات نانو نقره می باشد. نقره در کنار مس و طلا از جمله اولین فلزاتی است که کشف شده و قرن هاست که کاربرد آن در پزشکی شناخته شده است. در طول تاریخ به کاربرد نقره به عنوان دارو و نیز ماده نگهدارنده در بسیاری از فرهنگها اشاره شده است. یونانی ها از ظروف نقره برای تازه نگه داشتن آب و سایر نوشیدنی ها استفاده می کردند. در رم نیز برای پیشگیری از فساد برخی از نوشیدنی ها آنها را در ظروف نقره نگهداری می کردند. در نوشته های یافت شده از مصر باستان نیز به نقره اشاره شده است. در فرهنگ قدیم کشور چین استفاده از چوب های غذاخوری از جنس نقره شایع بوده است. هندی ها نیز از مقادیر جزئی نقره به عنوان عامل نیروبخش، اکسیر و جوان کننده در بیمارانی که در اثر کهولت و یا بیماری ناتوان شده بودند، استفاده می کردند. ذرات نانو نقره معمولاً کوچکتر از 100 نانومتر بوده و ار 20 تا 15000 اتم نقره تشکیل شده اند. نقره در مقیاس نانو خصوصیات فیزیکی، شیمیایی و بیولوژیکی متمایزی را نشان می دهد. به علت فعالیت ضد باکتریایی قوی ذرات نانو نقره، پوششی از آن در بافت های مختلف و پیوندهای خاص به کار می رود. به علاوه، ذرات نانو نقره برای درمان زخم و سوختگی ها و یا به عنوان داروی ضد بارداری و نیز ضد عفونی کننده آب و اسپری هوا به کار می رود. نقره به علت عملکرد ضد میکروبی متمایز در برابر دامنه وسیعی از باکتری ها، مخمرها، قارچ ها و ویروس هادر میان سایر فلزات نانو، کاربرد پزشکی وسیع تری دارد. نقره از طریق ایجاد اختلال در زنجیره تنفسی سیتوکروم ها و یا سیستم انتقال الکترون میکروبها و نیز اتصال به DNA و ممانعت از تکثیر آن، اعمال ضد میکروبی خود را ایفا می کند. به نظر می رسد نقره اثرات ضد التهابی نیز دارد و نیز قادر است سرعت اپیتلیالیزاسیون مجدد را تا 40 % افزایش دهد. لایه در تماس پوست در پانسمان های زخم دارای ذرات نانو نقره از چند لایه تشکیل شده اند؛ لایه ای مستقیماً با زخم در روی پوست تماس دارد و از پوشش هیدروفیلیک ساخته شده، لایه ضد عفونی کننده (یا باکتری کش) که لایه ای ضد سمی است و از پوششی از مخلوط زغال فعال به همراه کریستال های نانو نقره می باشد. لایه بند آورنده و جاذب خون نیز لایه صافی است که از پلیمرهای با قدرت جذب بالا تشکیل شده است. لایه ایزوله از بافتی مختلط با روزنه هایی با اندازه کمتر از 5 میکرومتر ساخته شده است و در نهایت باند کشی که برای تثبیت پانسمان در محل زخم به کار می رود. لبه های لایه ایزوله و لایه مماس پوست به طور یکپارچه قست عمده پانسمان را تشکیل می دهند، در حالیکه لایه ضد عفونی کننده و لایه جاذب خون از یکدیگر جدا بوده و هر دو قسمت مرکزی پانسمان را احاطه می کنند. نوع بسیار جدید پانسمان های حاوی ذرات نانو نقره در ترکیب با کیتوسان می باشند که با تکنولوژی نانو و تجمع خودبخودی ذرات قابل تولید می باشد. کیتوسان پلی ساکارید خطی است که از اتصال b 1 به 4 D-گلوکزآمین (واحدهای داستیله) و N-استیل-D-گلوکزآمین (واحدهای استیله)ایجاد می شود. کیتوسان از داستیلاسیون کیتین تولید می شود و واحد ساختاری در اسکلت سخت پوستان از جمله خرچنگ و میگو می باشد. صدف این جانوران جدا و آسیاب می شود و پس از داستیلاسیون کیتوسان که در صنایع آرایشی و غذایی کاربرد دارد، تولید می شود. تست های ایمنی زیستی و کارایی این نوع دیگر از پانسمان های بیولوژیک-سنتیکی که با ذرات نانو نقره تولید می شود در مدل های حیوانی با زخم عمیق مورد بررسی قرار گرفته و نتایج مطلوبی از آن گزارش شده است که بیانگر بلا مانع بودن کاربرد وسیع آن در زمینه های بالینی است.




کلمات کلیدی