Interio

مرکز تحقیقات چاقی و عادات غذایی پژوهشگاه علوم غدد و متابولیسم

دانشگاه علوم پزشکی و خدمات درمانی تهران

1391/12/19 | ایجاد کننده: 64

پاتوژنز چاقی

عوامل EMRI مختلفی در ایجاد چاقی دخالت دارند.این عوامل می توانند اجتماعی، رفتاری، ناشی از محیط اطراف و یا ژنتیک باشد. تنظیم اشتها و میزان انرژی که ما از هر غذا جذب می کنیم وابسته به مجموعه ی پیچیده ای از مکانیسم ها و جریانات نورونی در هیپوتالاموس شامل هسته کمانی، هورمون های لپتین و گرلین است که عملکرد مغز را به روده مرتبط می نماید.

چاقی درنتیجه ی عدم تعادل میان ورودی انرژی به بدن و مصرف آن ایجاد می شود.برای تنظیم وزن در هر فرد نقطه تنظیمی(Set Point) وجود دارد. مجموعی ای از ژن ها، پپتید ها، نوروترانسمیترها و رسپتور ها در هیپوتالاموس و نواحی اطراف آن در تنظیم اشتها و وزن بدن نقش دارند.

نوروپپتیدهای Y، A،B،AGRP و MCH اشتها را افزایش می دهند. نوروپپتیدهای دیگری همچون POMC، کوکائین،مشتقات آمفتامین،هورمون های آزاد کننده کورتیکو تروپین، پپتید آزاد کننده پرولاکتین، هورمون تحریک کننده آلفا ملانوسیت و ...موجب کاهش دریافت غذا می شوند.

چهار فرضیه در مورد مکانیسم های دخیل در تنظیم اشتها مطرح می شوند:

1-فرضیه لیپو استاتیک:

بر اساس این فرضیه بافت آدیپوز، سیگنال هورمونی ایجاد می کند که متناسب با میزان چربی است. ترشح لپتین و رزیستین از بافت چربی سفید موجب کاهش اشتها می شود. همچنین بافت چربی قهوه ای با ترشح PPAR-γ و UCP-1 که مسئول افزایش میزان متابولیسم هستند موجب کاهش وزن می شود.

2-فرضیه پپتیدهای روده ای:

ترشح گلوکاگن و سوماتواستاتین از پانکراس موجب کاهش اشتها و کنترل وزن می شود. پلی پپتید گرلین که از معده آزاد می شود بر مسیر NPY/AGRP در هسته ی کمانی اثر می گذارد.

3-فرضیه گلوکواستاتیک :

این فرضیه بیان می کند که کاهش سطح قند خون اشتها را افزایش می دهد. عادت به امتناع از مصرف غذا، موجب کاهش متابولیسم پایه و در نتیجه افزایش چاقی می شود.

4-فرضیه ترمواستاتیک:

این فرضیه بیان می کند کاهش دمای بدن به زیر نقطه تنظیم (Set Point) باعث تحریک اشتها می شود.

ژنتیک:

ژنتیک اثر مهمی بر پروسه ی چاقی و اضافه وزن دارد. در واقع چاقی امروزه در جوامع مختلف ناشی از اثر متقابل فاکتور های ژنتیکی، مصرف فراوان غذاهای پر کالری و کاهش فعالیت بدنی افراد است. بررسی ژنومی گسترده در نژادهای مختلف منجر به شناسایی جایگاه های مهم مرتبط با چاقی بر روی کروموزوم های 2،5،10،11،20 شده است.

فرم های وراثتی چاقی سندرمیک و ناشی از فعالیت غیر طبیعی ژن های منفرد هستند، در حالیکه فرم های شایع چاقی معمولا چندژنی هستند.

نقص و یا تغییر در ژن های POMC، رسپتور ملانوکورتین 4،پروتئین های جداکننده در بافت چربی قهوه ای، رسپتور های بتا آدرنرژیک و گلوکوکورتیکوئیدی،انسولین و رسپتورهای انسولین، APMI کدکننده آدیپونکتین، لپتین، پپتیدYY،رزیستین، گرلین و بعضی ژن های دیگر موجب تغیییر و اختلال در متابولیسم چربی، میزان اشتها، تعادل انرژی در بدن و در نهایت ذخیره چربی در بدن و چاقی می شوند.

به هر حال مطالعات جامع در جوامع مختلف نشان می دهند مجموعه ای از ژن ها و عوامل محیطی در ایجاد اضافه وزن و بروز چاقی ایفای نقش می کنند.