Interio

مرکز تحقیقات چاقی و عادات غذایی پژوهشگاه علوم غدد و متابولیسم

دانشگاه علوم پزشکی و خدمات درمانی تهران

1392/04/15 | ایجاد کننده: 64

سندرم متابوليك

سندرم EMRI متابولیک شامل مجموعه ای از عوامل خطر‌ساز بیماری ‌های قلبی- عروقی، شامل فشارخون بالا، اختلالات چربی، افزایش قند خون و چاقی شکمی است. در حضور این سندرم، خطر بروز بیماری های ایسکمی قلبی-عروقی تا دوبرابر و دیابت ملیتوس تا پنج برابر افزایش می یابد.

عوامل خطر متابوليك شامل ديس ليپيدمي آتروژنيك( سطوح بالاي تري‌گليسريد، سطوح پايين HDL، افزايش سطح آپو B و افزايش قطعات كوچك و متراكم LDL)، افزايش سطح گلوكز خون، افزايش فشار خون، وضعيت پروترومبوتيك(پیش انعقادی) و پيش‌التهابي (proinflammatory) ،مي باشد. نام‌ها و تعاريف جديدي نيز براي اين عوامل خطر ارائه شده‌است از جمله سندرمX ، مقاومت به انسولين، Deadly quartet ( دسته چهارتايي مرگ‌آور) و Hypertriglyceridemic Waist.

از آنجا كه تعاريف قبلي تمام عوامل خطر متابوليك را شامل نمي‌شدند و نمي‌توانستند سطح مشخصي براي عوامل خطر تعريف كنند يا نيازمند انجام آزمون‌هاي وقت‌گير( براي مثال آزمون تحمل گلوكز) يا روش‌هاي تحقيقاتي ( براي مثال insulin clamp) بودند، NCEP ATP III ،عنوان « سندرم متابوليك» را براي تشخيص افراد مبتلا تعريف نمود و پنج معيار كه اندازه‌گيري آسان داشتند( تري‌گليسريد،‌گلوكز ناشتاي پلاسما، HDL، فشار خون و دور كمر) را براي تعريف سندرم متابوليك انتخاب نمود.

معيار تشخيص سندرم متابوليك دارا بودن 3 و يا بيشتر از عوامل خطر زير مي باشد،

دور كمر:
  •  سفيد پوستان، آمريكايي‌هاي آفريقايي تبار، آمريكاي لاتيني‌ها: آقايان بزرگتر و مساوي cm102،خانم‌ها بزرگتر و مساوي cm 88

◊  (براي مردان و زنان ايراني اين ارقام يكسان و مساوي يا بزرگتر از cm 90 می باشد)

تري گليسريد:
  •  بزرگتر و مساوي mg/dl150 يا افراد تحت درمان براي كاهش تري گليسريد خون بالا

HDL:
  •  براي آقايان ،كمتر از 40 و براي خانم ها،كمتر از 50

فشار خون:
  •  فشار خون سيستولي بالاتر و مساوي 130 میلی متر جیوه و فشار خون دياستولي، بالاتر و مساوي 85 میلی متر جیوه

قند خون ناشتا(FBS):
  •  بالاتر و مساوي mg/dl100 يا افراد تحت دارو درماني براي سطح بالاي گلوكز خون

◊  جدول معيارهاي تشخيصي سندرم متابوليك در فايل ضميمه ارائه شده است.

فردي كه از 5 معيار ذكر شده در جدول، 3 معيار را داشته ‌باشد به سندرم متابوليك مبتلا مي‌باشد. اين سندرم احتمالاً به خاطر عوامل خطر متابوليك زياد، ‌يك علت زمينه‌اي واحد ندارد. اهميت سندرم متابوليك به جهت تشخيص بيماران در معرض ابتلا به ديابت نوع 2 و بيماري‌هاي آترواسكلروتيك عروق مي‌باشد.

پاتوژنز

امروزه روشن‌شده كه افزايش وزن و چاقي با اين بيماري در ارتباطند. از سال 1970 شيوع سندرم متابوليك به علت افزايش وزن، افزايش يافته است. افزايش وزن احتمالاً بر تمامي عوامل خطر، اثرگذار است اما شواهدي وجود دارد كه تظاهر هركدام از اين عوامل خطر تحت كنترل علل ژنتيكي خاص خودش مي‌باشد. بعضي از افراد معتقدند كه مقاومت به انسولين تنها عامل زمينه‌اي مؤثر بر سندرم متابوليك مي‌باشد.

يكي از عوامل خطر ثانويه سندرم متابوليك، چاقي شكمي(Central Adiposity) مي‌باشد. در بعضي از طرح‌هاي تشخيصي، تشخيص سندرم متابوليك براساس چاقي شكمي است كه به وسيله اندازه‌گيري دور شكم در بالاي تيغه ايلياك محاسبه مي‌شود. اندازه دور شكم در بين نژادهاي مختلف اختلاف زيادي با هم دارد. احتمالاً علت افزايش شيوع سندرم متابوليك، افزايش شيوع چاقي به ويژه چاقي شكمي است.

چاقي شكمي باعث افزايش مقاومت به انسولين و در نتيجه افزايش جريان اسيدهاي چرب آزاد مشتق از چربي به سوي كبد و بدتر شدن مقاومت به انسولين در ماهيچه‌ها مي‌گردد.

تشخيص

تمام بيماران بالاي 20 سال بايد از لحاظ سندرم متابوليك تحت ارزيابي قرار گيرند. تشخیص این سندرم بر اساس معیارهای پنج گانه برنامه ملی مطالعات کلسترول (‌NCEP ATP III ) مطابق جدول كه در قسمت پايين ضميمه شده است ، صورت می گیرد.

درمان

هدف اولیه درمان سندرم متابولیک کاهش ریسک ابتلا به بیماری های آترواسکلروتیک و دیابت نوع دو می باشد.خط اول درمان برای دستیابی به این هدف، کاهش ریسک فاکتور های اصلی ابتلا به بیماری های قلبی- عروقی از جمله قطع مصرف سیگار، کاهش سطح LDL-C ، فشارخون و قند خون به مقادیر توصیه شده در گایدلاین های بین المللی می باشد. تغییر سبک زندگی از جمله كاهش وزن، افزايش فعاليت بدني و تغییر در رژیم غذایی اقدام اولیه و اصلی کاهش عوامل خطر متابولیک در این بیماران است.


فایل ضمیمه