Interio

کلینیک مجازی دیابت پژوهشگاه علوم غدد و متابولیسم

دانشگاه علوم پزشکی و خدمات درمانی تهران

1390/10/26 | ایجاد کننده: Admin

مقدمه

ديابت يا بيماري قند به علت ناتواني بدن در توليد يا مصرف انسولين پديد مي آيد. انسولين ماده اي است که در بدن توسط لوزالمعده توليد مي گردد و باعث مي شود قند يا به عبارتي مهمترين منبع انرژي بدن مورد استفاده سلولها قرار گيرد. افزايش قند خون طي مدت طولاني سبب ايجاد عوارض چشمي، قلبي، عصبي و غيره مي شود که بسياري از آنها قابل پيشگيري بوده و يا مي توان روند پيشرفت آنها را آهسته تر نمود. کتابچه حاضر درباره اختلالات عصبي ناشي از ديابت (نوروپاتي ديابتي) مي باشد. شما مي توانيد با يادگيري اين نکات و به کار بستن روزانه آنها از ايجاد يا پيشرفت عوارض عصبي ديابت جلوگيري نماييد.

نوروپاتي ديابتي چيست؟

نوروپاتي ديابتي يک عارضه شايع در بيماري ديابت است که در طي آن اعصاب محيطي بدن دچار اختلال در عملکرد مي گردند. انتقال دو طرفه پيامهاي عصبي بين مغز يا نخاع و اندامهاي مختلف بدن از راه اعصاب محيطي صورت مي گيرد. درگيري رشته هاي عصبي در ديابت مي تواند منتشر بوده يا فقط قسمتي از بدن يا نقطه خاصي از عصب را درگير نمايد و سبب پيدايش مشکلاتي نظير کاهش حس، درد در دستها، پاها و ساق پا، مشکلات گوارشي، قلبي، اختلال عملکرد جنسي، عفونت مثانه و حتي ضعف و تحليل عضلات شود. افزايش قند خون مي تواند موجب آسيب اعصاب محيطي بدن شود.

معمولاً نوروپاتي چه زماني رخ مي دهد؟

افراد مبتلا به ديابت ممکن است در هر زماني به نوروپاتي دچار شوند اما هر قدر مدت زمان ابتلا به ديابت بيشتر باشد، احتمال ابتلا به نوروپاتي افزايش خواهد يافت. علامتهاي آشکار نوروپاتي معمولاً حدود 10 سال پس از تشخيص ديابت پديد مي آيند. آمارهاي موجود نشان مي دهند که حدود 50% از بيماران ديابتي به نوروپاتي مبتلا هستند. نوروپاتي ديابتي در افراد سيگاري، سن بالاي 40 سال و کساني که در کنترل قند خون خود دچار مشکل بوده اند، رخ ميدهد.

علل ايجاد نوروپاتي ديابتي چيست؟

مجموعه اي از عوامل مختلف در آسيب رشته هاي عصبي ناشي از ديابت نقش دارند:

•علل سوخت و سازي مانند سطوح بالاي قند خون، ابتلاي طولاني مدت به ديابت، احتمالاً سطوح پايين انسولين در خون، و اختلال در ميزان چربي هاي خون.

•آسيب عروق تأمين کننده اکسيژن و مواد غذايي براي سلولهاي عصبي.

•اختلالات خود ايمني که منجر به واکنشهاي التهابي در اعصاب مي شوند.

•آسيبهاي مکانيکي به اعصاب.

•استعداد ژنتيکي بيمار ديابتي در ابتلا به نوروپاتي.

•شيوه زندگي بيمار مثل مصرف سيگار يا الکل نيز در ابتلا به نوروپاتي مؤثر است.

علايم نوروپاتي ديابتي چيست؟

علامت هاي نوروپاتي ديابتي گوناگون هستند و به نوع نوروپاتي و اعصابي که درگير مي شوند بستگي دارند. گاهي افراد مبتلا هيچ گونه علامتي ندارند و با معاينه دقيق آنها مي توان به وجود نوروپاتي پي برد در حالي که بعضي ديگر به علت علامتهاي نوروپاتي به شدت ناتوان مي شوند. بي حسي، کرختي، يا درد در پاها اغلب اولين علامتها هستند. يک فرد مبتلا به ديابت ممکن است هم درد و هم بي حسي را تجربه کند. بيمار ممکن است از دردهاي شديد، سوزشي و تير کشنده مثل دردي که در اثر فرو رفتن سوزن در بدن ايجاد مي شود شکايت داشته باشد. اين دردها معمولاً در هنگام شب شديدتر مي شوند و خوابيدن را مشکل مي کنند و مي توانند فقط در يک طرف بدن و يا در هر دو طرف بدن احساس شوند.

علايم نوروپاتي در ابتدا اغلب خفيف هستند و از آنجا که آسيب عصبي در طي چندين سال رخ مي دهد، بيماران مبتلا به اختلالات خفيف عصبي ممکن است تا مدتها متوجه بروز اين عارضه نشوند.

به طور خلاصه علايم ممکن است شامل موارد زير باشند:

• بي حسي، کرختي، يا درد در تمام يا قسمتي از اندامها

• تحليل رفتن عضلات پاها يا دستها، کوتاه شدن تاندونهاي پاها و تغيير شکل اندام

• سوء هاضمه، تهوع، يا استفراغ

•اسهال يا يبوست

•سرگيجه هنگام برخاستن يا غش به دليل کاهش فشار خون وضعيتي

•اختلال در تخليه ادرار

•خشکي واژن يا اختلال در نعوظ در مرد

•سستي و ضعف

لازم به ذکر است که کاهش وزن و افسردگي معمولاً از علايم نوروپاتي نمي باشند؛ با اين وجود، غالباً متعاقب بروز نوروپاتي مشاهده مي گردند.