Interio

کلینیک مجازی دیابت پژوهشگاه علوم غدد و متابولیسم

دانشگاه علوم پزشکی و خدمات درمانی تهران

1397/05/22 | ایجاد کننده: 130

راهنمای تصمیم گیری بهتر



مشارکت بیماران در تصمیم گیری درمانی

این راهنمای تصمیم گیری به شما کمک می کند تا در مورد گزینه های انتخابی خود جهت کنترل قندخون و کاهش خطرات دراز مدت دیابت فکر کرده و تصمیم بهتری بگیرید. اگر شما یک فرد مبتلا به دیابت نوع 2 هستید که از دارو برای کنترل قندخون خود استفاده می کنید ولی سطح هموگلوبین گلیکوزیله شما هم چنان بالاتر از محدوده تعیین شده توسط پزشک است این راهنمای تصمیم گیری به شما کمک خواهد کرد تا هم متناسب با وضعیت خود، بهترین مقدار هدف قندخونتان را مشخص کنید و هم درباره داروهایی که به شما در رسیدن به این هدف کمک می کنند تصمیم بگیرید. این راهنما بسیاری از پرسش های شما درباره داروهایتان را پوشش داده و به شما کمک می کند تا تصمیمی را بگیرید که متناسب با شرایط خاص شما باشد.

تصمیم و انتخاب شما به چندین عامل بستگی دارد که راهنما از شما درباره آنها سوال می کند. نکته ای که به نظر شما مهم جلوه می کند ممکن است برای دیگران از درجه دوم اهمیت برخوردار باشد، لذا هر فرد باید تصمیم مناسب با شرایط خود را بگیرد. برای تصمیم گیری ممکن است حتی بخواهید با افراد خانواده یا دوستان نزدیک که از شرایط شما کاملا اطلاع دارند نیز صحبت کنید.

بهرحال شما باید بدانید که این حق شماست که با تیم درمانی و پزشک خود درباره نحوه درمان و مراقبت مذاکره کرده و مشارکت فعال در تصمیم گیری درمانی داشته باشید. تیم درمان باید اطلاعات کافی درباره گزینه های درمانی موجود برای کنترل بیماری به زبانی ساده و قابل فهم در اختیار شما قرار دهند.

تعیین سطح قندخون هدف برای بیمار (هموگلوبین گلیکوزیله)

هموگلوبین گلیکوزیله میانگین سطح قندخون شما را در طی 2 الی 3 ماه گذشته نشان می دهد. اولین بار که بیماری دیابت شما تشخیص داده شد باید در مورد مقدار مناسب هموگلوبین گلیکوزیله برای شما با پزشک صحبت کرده و تیم درمان برای رسیدن به این مقدار هدف، شما را کمک و راهنمایی کنند. مقدار هدف هموگلوبین گلیکوزیله معمولا 6.5درصد و برای بعضی دیگر با شرایط ویژه 7 یا 8 درصد می باشد. هر قدر که از شروع بیماری دیابت می گذرد با وجود تلاش برای کنترل قند و مصرف دارو، باز هم سطح قندخون تمایل به افزایش نشان می دهد. اگر شما بیماری هستید که تنها یک نوع داروی ضد دیابت مصرف می کنید و مقدار هموگلوبین گلیکوزیله تان به 7.5درصد و بالاتر رسیده است راهنمای بالینی توصیه می کند که تیم درمانی شما باید اقدامات زیر را انجام دهند:
  •  تغییر رژیم غذایی و اصلاح سبک زندگی
  • توافق بین بیمار و پزشک جهت تعیین مقدار هدف جدید برای هموگلوبین گلیکوزیله و حمایت از بیمار برای رسیدن به این هدف
  • صحبت با بیمار درباره امکان اضافه کردن یک داروی جدید به برنامه دارویی او برای کمک به رسیدن به هدف درمانی جدید اگر درباره هر یک از داروهای کنترل قندخون که در حال حاضر مصرف می کنید مشکل یا نگرانی دارید آن را با پزشک خود مطرح سازید. به عنوان مثال ممکن است برخی از بیماران در به خاطر آوردن زمان مصرف چند دارو با هم مشکل داشته باشند یا احساس کنند که دارویی که در حال مصرف آن هستند عوارض و مشکلاتی برایشان بهمراه داشته است. مطرح کردن این مشکلات با پزشک می تواند در برطرف کردن آنها به بیمار کمک نماید. پزشک درباره راه های مصرف بهتر داروهای فعلی تان شما را راهنمایی می کند مثلا ممکن است روش هایی برای سهولت به خاطر آوردن و مصرف منظم و دقیق دارو به شما ارائه کند یا اینکه داروی فعلی شما را با داروی دیگری تعویض کند.

فواید و مشکلات کنترل قند خون با مصرف داروهای پایین آورنده قند

فواید کنترل قند خون


  • متوقف کردن علایم و نشانه های دیابت مانند احساس تشنگی، پرنوشی و پرادراری.
  • پیشگیری از عوارض دراز مدت دیابت. البته برای رسیدن به این هدف شما نیاز دارید تا سطح قندخونتان را به سطحی پایین تر از آن چیزی که صرفاً برای کنترل علایم دیابت لازم است بیاورید. تنها در این حالت است که می توانید با کنترل قند، از ابتلا به بعضی عوارض خطرناک دیابت مانند خطر حمله قلبی، قطع عضو، عوارض پیشرونده کلیوی، چشمی و عصبی پیش گیری کنید و یا خطراتی مانند مرگ زودرس، مرگ ناشی از بیماری قلبی، سکته مغزی یا نیاز به جراحی ترمیم عروق خونی در قلب یا پاها را کاهش دهید.

مشکلات کنترل قند خون


  • مصرف داروی بیشتر: هر قدر که بخواهید سطح هموگلوبین گلیکوزیله خود را پایین تر نگاه دارید احتمالا داروی بیشتری باید مصرف کنید که ممکن است خوشایند بنظر نرسد (به هر حال با کاهش وزن و فعالیت جسمی می توانید زمان این کار را به تعویق بیاندازید).
  • عوارض جانبی داروها: عوارض جانبی داروهای کنترل کننده قند خون ممکن است شما را اذیت کند. بهرحال همه بیماران به این عوارض دچار نمی شوند اما نمی توان با اطمینان از قبل گفت که شما به این عوارض دچار می شوید یا خیر. این راهنمای تصمیم گیری، اطلاعات بیشتر درباره عوارض جانبی احتمالی داروهای کنترل کننده قند خون در اختیار شما قرار می دهد.
  • هیپوگلیسمی: یک عارضه احتمالی از مصرف این داروها، هیپوگلیسمی یا افت قند خون است. اغلب موارد افت قند خون خفیف هستند اما بعضی موارد ممکن است با شدت بیشتری رخ دهد که در این حالت شما به کمک دیگران برای درمان افت قند خون نیاز دارید.

داروهای پایین آورنده قند خون چگونه بر بدن شما اثر می گذارند

داروهای محدودی وجود دارند که برای همه بیماران دارای اثر و فایده باشند و پزشک با اطمینان کامل نمی¬تواند بگوید که فلان دارو برای شما کارایی لازم و کامل را خواهد داشت یا خیر.

گرچه بعضی از بیماران با وجود مصرف دارو و کنترل قند خون، به دلیل عوامل ژنتیکی که در هر فرد هم منحصر به خود اوست، همچنان در معرض خطر ابتلا به حمله قلبی، قطع اندام تحتانی یا مشکلات چشمی و کلیوی هستند. حال آنکه برخی دیگر با وجود عدم توجه کافی به کنترل قند خون، به عوارض دیابت مبتلا نخواهند شد. از طرف دیگر نمی توان به راحتی از کنار اهمیت درمان و کنترل قند خون گذشت، چرا که ممکن است بدن شما مستعد ابتلا به عوارض مزمن و خطرناک دیابت بوده باشد و این بی توجهی به درمان، تاثیرات مخرب شدیدی بر سلامت جسمی شما بگذارد.

مقدار هدف سطح قند خون (هموگلوبین گلیکوزیله)

سطح هدفی از هموگلوبین گلیکوزیله وجود ندارد که برای همه بیماران مناسب باشد. راهنمای بالینی توصیه می کند که:
  • سطح هدف 7 درصد برای بسیاری از بیماران دیابتی گزینه مناسبی است.
  • شما باید به موقعیت فردی خود و هدفی که از کنترل قند خونتان دنبال می کنید توجه داشته باشید، ممکن است برای شما سطح بالاتری از هموگلوبین گلیکوزیله مناسب باشد.

برای تصمیم گیری درباره تنظیم مقدار هدف هموگلوبین گلیکوزیله، موضوعاتی وجود دارند که باید بیمار و تیم درمانی با هم بر سر آنها به توافق برسند. در جدول پیوست (اینجا را ببینید) فهرستی از این گزینه ها آورده شده است. هر گزینه دو وضعیت را شامل می شود که شما باید بعد از خواندن هر کدام از آنها، احساس خود را روی خطوطی که مقابل آنهاست با زدن علامت مشخص کنید. اگر با وضعیت سمت راست موافق تر هستید علامت خود را نزدیک تر به سمت راست و اگر با وضعیت سمت چپ موافق تر هستید علامت خود را نزدیک تر به سمت چپ بزنید.

اطلاعاتی درباره داروهای کنترل کننده قند خون

در این قسمت اطلاعاتی درباره داروهای مختلفی که برای کنترل بهتر قند خون ممکن است به رژیم دارویی شما اضافه شود در اختیار شما قرار می گیرد. توجه داشته باشید که بعضی از این داروها برای بیمارانی که مشکلات قلبی، کلیوی یا کبدی دارند مناسب نیستند. پزشک در این زمینه شمارا راهنمایی خواهد کرد. در این جدول، گروه های اصلی داروهای ضد دیابت و داروهایی که زیر مجموعه هر گروه قرار می گیرند آورده شده است

این اطلاعات می توانند به شما کمک کنند تا درباره آنچه که در زمینه درمان برایتان مهم است فکر کرده و با تیم درمانی خود بحث و تبادل نظر داشته باشید و در نهایت فعالانه در روند درمان خود مشارکت نمایید.

به خاطر داشته باشید که همه داروها برای همه بیماران به یک اندازه مناسب نیستند. یک دارو ممکن است برای یک نفر موثر بوده و قند خونش را به خوبی کنترل کند ولی همین دارو برای دیگری چندان موثر واقع نشود و این موضوع قبل از استفاده از دارو هم قابل پیش بینی نیست.

همچنین همه بیمارانی که از این داروها استفاده می کنند لزوماً به عوارض جانبی ناشی از مصرف آنها مبتلا نمی-شوند. فراموش نکنید که بروشور اطلاعات دارویی داخل جعبه دارو نیز می¬تواند اطلاعات مفیدی به شما ارائه کند.