Interio

کلینیک مجازی دیابت پژوهشگاه علوم غدد و متابولیسم

دانشگاه علوم پزشکی و خدمات درمانی تهران

1390/12/23 | ایجاد کننده: 41

نقش ويتامين" د " در بدن

EMRI در حال حاضر توجه زيادي به نقش ويتامين "د" در بدن شده است. تا چندي قبل نقش ويتامين د در علم پزشكي تنها به سلامت استخوان و جذب كلسيم محدود بود. وليكن مطالعات دهه اخير نقش هاي ديگري غير مرتبط به استخوان براي ويتامين "د" ، نشان داده اند. از آن جمله تاثير اين ويتامين در عملكرد سيستم ايمني، سلامت عروق خوني، عملكرد طبيعي اعضا (ازجمله پانكراس)، خلق وخوي نرمال و حتي ممكن است در مقابل سرطان هاي خاص از بدن نقش محافظتي داشته باشد.

ويتامين" د " براي ساختن و آزاد سازي انسولين از پانكراس مورد نياز مي باشد. اگر چه بدن ما ويتامين "د" مي سازد ليكن اطلاعات نشان مي دهند كه كمبود ويتامين پديده شايعي است بويژه در بيماران ديابتي. مسئله ديگري كه در مورد ويتامين "د" وجود دارد لزوم مواجهه با نور خورشيد جهت توليد ويتامين" د " از يك سو و خطر بروز سرطان هاي پوست در مجاورت نور خورشيد از سوي ديگر مي باشد. خيلي از مردمي كه در مناطق گرمسير با تابش نور خورشيد زندگي مي كنند جهت جلوگيري از سرطان پوست، مقدار قابل توجهي از كرم هاي ضد آفتاب روي پوست استعمال مي كنند كه جلوي توليد ويتامين "د" را مي گيرد و در نتيجه منجر به كمبود اين ويتامين مي شود. در مناطقي كه ميزان تابش نور خورشيد خيلي كم است، كمبود ويتامين "د" شايعتر نيز هست.

عملكرد ويتامين" د"

ويتامين "د" اگر چه به عنوان يك نوع ويتامين دسته بندي مي شود ليكن در واقع عملكرد آن مانند يك هورمون است و در تنظيم كردن عملكردهاي پيچيده بدن شامل غلظت استخوان، تعادل الكتروليت (بويژه كلسيم و منیزيوم) براي سيستم قلبي عروقي و ترشح انسولين توسط پانكراس نقش دارد.

وقتي سطح كلسيم خون پايين مي افتد، ويتامين "د"، به ميزان جذب كلسيم از مواد غذايي كه فرد خورده است كمك مي كند همچنين به كليه ها كمك مي كند تا كلسيم از جريان خون باز جذب شود.

ويتامين "د" كجا ساخته مي شود

ويتامين" د "در پوست، در مواجهه با اشعه "اولترا ويولت" مانند نور خورشيد ساخته مي شود و همچنين در بعضي از مواد غذايي وجود دارد. اين ويتامين، يك ويتامين محلول در چربي است بنابراين در مواد غذايي پر چرب يافت مي شود. شير و فرآورده هاي آن رايج ترين منبع ويتامين د هستند.

بعضي از غذاهاي دريايي مانند ماهي سالمون و ميگو نيز غني از اين ويتامين هستند. تعداد كمي از سبزيجات مانند بعضي از انواع قارچ ها نيز حاوي ويتامين د هستند. در هر حال چون اين ويتامين در پوست ما ساخته مي شود خيلي با مشكل كمبود آن مواجه نمي شويم مگر كساني كه تمام روز در يك محيط بسته كار مي كنند يا افرادي كه از ضد آفتاب با SPFبالا استفاده مي كنند.

ويتامين" د "در ديابت

مطالعات اخير اهميت ويتامين "د" در هر نوع ديابت را نشان مي دهند. ويتامين "د" با چند مكانيسم، ترشح انسولين را در سطح نرمال نگه مي دارد. (گيرنده ويتامين" د"، با سطح كلسيم در حد نرمال كه براي عملكرد سلول هاي بتاي لوزالمعده لازم است، در كنترل تبديل ژن انسولين و توليد نرمال انسولين نقش دارد).

كاهش سطح ويتامين" د" در بيماران ديابتي، با پيشرفت سريع آترواسكلزوريس (سخت شدن شريان ها) همراه مي باشد. در مطالعه اي Iu 1000 در روز ويتامين "د" به مدت يكماه براي بيماران ديابتي تجويز شد. نتايج مطالعه بهبود قابل ملاحظه اي را در پاسخ به انسولين نشان داد. مطالعه مورد شاهدي ديگری، نتايجي را در بهبود تحمل گلوكز و افزايش عملكرد سلولهاي بتا نشان داد.

شيوع كمبود ويتامين" د"

كمبود اين ويتامين خيلي شايع است بويژه در ماههاي فصل زمستان و در مناطقي كه آفتاب كمي دارند. تخمين زده مي شود كه شيوع كمبود ويتامين" د " در جمعيت عمومي بين 57-36 درصد و در افراد ديابتي 71-34 درصد مي باشد. در هر صورت مصرف بيش از حد ويتامين "د" مي تواند مضر بوده و باعث بالا رفتن ميزان كلسيم خون با تپش قلب و آسيب كليوي شود. لذا قبل از مصرف مكمل هاي ويتامين" د"، انجام آزمايش خون براي بررسي سطح خوني ويتامين "د" توصيه مي شود مصرف اين ويتامين، حتما بايد تحت نظر پزشك صورت گيرد.


کلمات کلیدی