Interio

کلینیک مجازی دیابت پژوهشگاه علوم غدد و متابولیسم

دانشگاه علوم پزشکی و خدمات درمانی تهران

1390/12/23 | ایجاد کننده: 41

عملكرد كبد در بدن

درطب سنتي مفهومي وجود دارد به اين مضمون كه "شما آن چيزي هستيد كه مي خوريد، جذب مي كنيد و نمي توانيد دفع كنيد". عملكرد كبد و سيستم جذب ودفع، برای حفظ سلامتی مطلوب ضروری می باشد. کبد ارگان مهمی است که در هضم و تنظیم متابولیسم بدن و تنظيم سطح قندخون وهمچنين دفع مواد زايد و سمي نقش بسزايي دارد. EMRI

كبد بزرگترين غده بدن است كه در قسمت بالا و راست شكم قرار دارد. مرز داخلي قفسه سينه وشكم توسط پرده اي بنام ديافراگم از يكديگر جدا مي شوند. كبد سمت راست زير ديافراگم در داخل شكم قرار دارد.كبد داراي اعمال متعددي است كه براي زندگي ضروري مي باشد. كبد در سوخت و ساز قندهاچربي ها، پروتئين ها و ذخيره ويتامين ها ودفع مواد زايد و سمي ايفاي نقش مي كند.

يكي از وظايف مهم كبد دفع سموم و تبديل آنها به موادي است كه براي بدن ضرر ندارد. اين سموم به دوگروه كلي تقسيم مي شوند:

الف) سموم درون زا :

اين گروه شامل سم هايي است كه در داخل بدن و در طي عمليات سوخت و ساز بدن ساخته مي شوند. يكي از خطر ناك ترين اين سموم آمونياك است كه طي سوخت وساز پروتئين ها ساخته مي شود، آمونياك مضرات زيادي براي محيط داخلي بدن دارد. ليكن اين ماده پرخطر دركبد وطي عمليات آنزيمي تبديل به اوره مي شود كه خطري نداشته و به راحتي از كليه ها دفع مي گردد.

ب‌ ) سموم برون زا :

در زندگي روزمره و ماشيني، سموم بسياري به طور اتفاقي يا بر اثر آلودگي هاي زيست محيطي وارد بدن مي شوند. بسياري ازآنها در همان محل ورودي مثل ريه و دستگاه گوارش از بين مي روند وليكن برخي ديگر به جريان خون راه مي يابند. اغلب اين سموم به علت ساختمان پيچيده اي كه دارند فقط در كبد متابوليزه مي شوند.

يكي از مواد شيميايي كه برخي روزانه وبه دلخواه وارد بدن مي كنند الكل است. اين ماده به سرعت از مخاط ها جذب شده و به كبد مي رسد. در كبد فعل وانفعالاتي روي آن انجام مي شود تا به مواد بي ضررتر تبديل و قابل دفع شود. در صورتي كه حجم الكل مصرفي از حدي بيشتر باشد كبد وسيستم آنزيمي آن توان تصفيه را از دست مي دهند. بنابراين مواد خطر ناكي از الكل ساخته شده و در كبد تجمع مي يابند كه مي توانند در نهايت باعث مرگ سلول هاي كبدي شوند.

در هر صورت وقتي به هر دليلي تجمع مواد زايد در كبد بقدري افزايش يابد كه از ظرفيت سم زدايي كبد بيشتر باشد منجر به بروز حالت سمي در كبد يا احتقان كبدي مي گردد. لازم به ذکر است که كبد ارگاني با ظرفيت بالاست وتا زماني كه اوضاع داخلي بدن خيلي وخيم نشده است علامتي ظاهر نمي شود.

در حال حاضر براي بررسي عملكرد كبد، اولين گام انجام آزمايش ساده خون است كه حضور آنزيم هاي خاص را نشان مي دهد. تحت شرايط عادي اين آنزيم ها، درون سلولهاي كبدي وجود دارند اما زماني كه كبد آسيب مي بيند اين آنزيم ها وارد جريان خون مي شوند. از حساس ترين و پر مصرف ترين آنزيم هاي كبدي آمينو ترانسفراز ها هستند كه مي توان به( 40 تا 50 واحد در هر لیتر سرم)SGOT و (65 تا 70واحد در هر لیتر سرم)SGPT اشاره كرد.

چه مشکلاتی باعث بالارفتن غیر طبیعی آنزیم های کبدی مي شوند؟

بالاترين ميزان آنزیم های کبدی، به علت مرگ گسترده سلولهاي كبدي (نكروز گسترده كبد) ايجاد مي گردد. اين حالت در شرايطي مانند هپاتيت، آسيب كبدي ناشی از مصرف دوز بيش از حد داروها ،..... ايجاد مي شود. افزايش خفيف تا متوسط اين آنزيم ها در كبد چرب نيز ديده مي شوند. دلايل ايجاد كبد چرب، ديابت ، چاقي و مصرف الكل مي باشد.

براي حفظ عملكرد طبيعي كبد اقدامات زير را انجام دهيد

داشتن رژيم غذايي سالم حبوبات و غلات، ميوه ها و سبزيجات، گوشت هاي كم چرب مانند ماهي، محدوديت در مصرف گوشت قرمز و غذاهاي سرخ كردني، استفاده از روغن هایي مانند روغن زيتون و عدم پخت غذا در درجه حرارت هاي خيلي بالا، عدم مصرف الكل يا محدوديت در مصرف آن (يكبار در روز ).

در هر صورت بخاطر داشته باشيد بعضي از نوشيدني هاي الكلي مانند شراب و آبجو حاوي مقادير قابل توجهي از كربوهيدرات هستند لذا بايد كربوهيدرات موجود در آنها جزء مقادير كربوهيدرات مصرفي روزانه تان محاسبه شود. همچنين مصرف بعضي از مواد غذايي براي حفظ سلامتي كبد مفيد هستند و منجر به بهبود عملكرد كبد مي شوند اين مواد شامل سير، پياز، كنگر فرنگي، هويج و زردك، سبزيجات خانواده براسيكا مانند كلم بروكلي، خردل، كاهو، شلغم، كلم دلمه اي

 

كبدچرب

كبدچرب غير الكلي، يك التهاب كبدي است كه در اثر تجمع بيش از اندازه ي چربي در بافت كبد ايجاد مي شود. در اين بيماري، تجمع بيش از حد چربي در كبد، گاه باعث اختلال در فعاليت طبيعي بافت كبد مي گردد كه مي تواند سير پيشرونده پيدا كرده و باعث نارسايي كبد ويا سيروز كبدي گردد.

اگر چه علت اصلي اين بيماري مشخص نيست ولي بنظر مي رسد اين بيماري ارتباط نزديكي با برخي بيماريهاي متابوليك نظير ديابت، هيپرليپيدمي و چاقي داشته باشد. اين بيماري اغلب افراد را در سنين ميانسالي مبتلا مي كند. بيشترين شيوع آن بين60-40 سالگي است. پيدايش كبدچرب غير الكلي با وزن بيمار ارتباط مستقيم دارد و با توجه به افزايش چاقي در جوامع مختلف از جمله كشور ما، شيوع اين عارضه نيز رو به افزايش است.

علايم بيماري

در بيشتر موارد اين عارضه بدون علامت بوده و پزشك در بررسي آزمايشگاهي يا سونوگرافي يا سي تي اسكن كه به علل ديگر انجام مي شود متوجه آن مي شود. فرد به ندرت از ضعف، خستگي و احساس سنگيني و فشار در ناحيه فوقاني و راست شكم شاكي است.




کلمات کلیدی